Vroeger was het simpel: je kocht een computer met Windows, je installeerde het en daarna was de pc van jou. Het voelde als een stuk gereedschap waar jij de controle over had. Tegenwoordig lijkt die tijd voorbij. Microsoft ziet je steeds minder als de eigenaar van je eigen apparaat en steeds meer als een bron van gegevens en maandelijkse inkomsten. Het bedrijf verandert je computer langzaam in een soort winkelcentrum vol reclames en ‘slimme’ functies waar je niet altijd om hebt gevraagd.
Je bestanden worden zomaar gekopieerd
Misschien heb je het niet eens door, maar Windows 11 maakt tegenwoordig vaak zonder dat je expliciet ‘ja’ hebt gezegd een kopie van je persoonlijke mappen naar het internet. Dit gebeurt via OneDrive, de online opslagdienst van Microsoft. Je documenten en afbeeldingen worden automatisch naar de ‘cloud’ verplaatst.
Dit lijkt handig, maar er zit een verdienmodel achter. Je krijgt namelijk maar een klein beetje gratis opslagruimte (5 gigabyte). Doordat Windows ongevraagd back-ups maakt, zit die ruimte razendsnel vol. Zodra dat gebeurt, moet je bestanden wissen of gaan betalen voor een abonnement om meer ruimte te krijgen. Het voelt voor veel mensen als een truc om je richting een betaald abonnement te duwen, vergelijkbaar met hoe Google dat doet bij foto’s op je telefoon. Bovendien wil niet iedereen zijn privégegevens zomaar op de servers van een groot Amerikaans bedrijf hebben staan.
Offline blijven wordt steeds lastiger
Waar je vroeger gewoon kon inloggen met een simpele gebruikersnaam die alleen op jouw pc bestond, maakt Microsoft dat nu erg moeilijk. Tijdens de installatie van Windows word je bijna gedwongen om een online Microsoft-account aan te maken. Hiermee deel je data en advertentievoorkeuren met het bedrijf.
Het is nog wel mogelijk om een ‘lokaal account’ (een privé-account zonder internetverbinding) te gebruiken, maar die optie zit diep verstopt in de menu’s. Microsoft haalt zelfs handleidingen van hun website die uitleggen hoe je zo’n privé-account aanmaakt. Ze willen simpelweg dat je altijd verbonden bent, zodat ze je beter in de gaten kunnen houden en diensten kunnen aanbieden.
Een computer die met je meekijkt
De drang om gegevens te verzamelen gaat steeds verder. Een van de meest besproken nieuwe functies heet ‘Recall’. Deze functie maakt continu foto’s (screenshots) van alles wat je op je scherm doet. Een kunstmatige intelligentie analyseert deze beelden zodat je later kunt terugzoeken wat je hebt gedaan.
Privacy-experts waarschuwen dat dit grote risico’s met zich meebrengt, omdat alles wat je ziet — ook wachtwoorden of medische gegevens — wordt vastgelegd. Na veel kritiek heeft Microsoft besloten deze functie in Europa niet zomaar aan te zetten; je moet er nu zelf voor kiezen. Toch geeft het aan welke kant het bedrijf op wil: een computer die constant over je schouder meekijkt.
Problemen voor nabestaanden
De strenge regels en automatisering van Microsoft zorgen voor pijnlijke situaties als een dierbare overlijdt. Het blijkt bijna onmogelijk voor nabestaanden om toegang te krijgen tot het account van een overledene of om abonnementen stop te zetten. Je krijgt geen mens te spreken, maar moet praten met een computer (chatbot) die geen emoties begrijpt en vastloopt op ingewikkelde vragen.
Zelfs als je de juiste papieren hebt, eist Microsoft in Nederland vaak een gerechtelijk bevel voordat ze toegang geven. Dit is vreemd, want in Duitsland is het veel simpeler geregeld en volstaat een overlijdensakte en een bewijs van erfenis. Hierdoor moeten rouwende families in Nederland soms onnodig naar de rechter stappen om bij de digitale erfenis van hun geliefde te kunnen.
Conclusie: Je bent het product
De rode draad in al deze veranderingen is dat je computer verandert van een product dat je bezit, naar een dienst die je huurt. Microsoft verdient niet meer alleen aan de eenmalige verkoop van software, maar aan doorlopende abonnementen en het verzamelen van jouw gegevens. Je wordt behandeld als een datapunt in plaats van een klant, en de controle over je eigen digitale leven lever je steeds een stukje meer in.
Belangrijkste vraag, wat doet deze informatie met je?